Renesans karoliński

Renesans karoliński – jest to okres w państwie Karola Wielkiego na przełomie VIII i IX wieku, w którym dokonano rozwoju zaniedbywanej edukacji oraz przeprowadzono zmiany w języku łacińskim. Jest to ponowne zainteresowanie się antykiem we wczesnym średniowieczu, rozkwit kultury i szkolnictwa.

Określenie tych czasów „renesansem” według niektórych może wydawać się przesadne, jednakże jak przyznaje Marcin Szrama w swojej pracy, renesans karoliński jest istotnym zwrotem w barbarzyńskiej Europie w stronę wzorców Cesarstwa Rzymskiego. Według autora Karol Wielki marzył o odbudowie Cesarstwa Rzymskiego, chciał kontynuować kulturę łacińskiego antyku oraz pragnął umocnić pozycję chrześcijaństwa w swoim państwie, gdyż uważał je za podstawę swoich rządów.

Potrzebował zatem reformy szkolnictwa przyklasztornego oraz zreformowania łaciny używanej w kościele!

Karol Wielki otoczył się najwybitniejszymi intelektualistami świata zachodniochrześcijańskiego. Sprowadził ich na swój dwór, by pomogli mu w przeprowadzeniu reformy szkolnictwa i pomogli w odrodzeniu w jego państwie edukacji, nauki oraz kultury antycznej.

Do jego dworzan należeli:

Einhard – twórca biografii cesarza

Hraban Maur – autor dzieł encyklopedycznych

Paweł Diakon – longobardzki nauczyciel gramatyki

Alkuin – anglosaski mnich i uczony, który odpowiedzialny był za sprawy oświaty. To za jego namową przeprowadzona została reforma szkolnictwa.

Reformy Karola Wielkiego:

Karol Wielki zaczął od reformy szkół przykościelnych a przede wszystkim od zmian w duchowieństwie, które w tych szkółkach uczyło.

Kler posiadał niewielką znajomość łaciny klasycznej, do tego stopnia niewielką, iż wielu duchownych miało problemy w prowadzeniu kazania przy odczytywaniu Pisma Świętego. Treści Biblii uczono się na pamięć, bądź osoby stojące na przedzie były proszone o podpowiedzenie treści kazania prowadzącemu mszę.

Problemem był tragiczny stan łaciny. Uległa ona naleciałościom germańskim i znacznie odbiegła od łaciny klasycznej. Używana łacina zmodyfikowana przez kler niekiedy odbiegała od łaciny zawartej w księgach, dlatego duchowni posiadali problemy z rozczytaniem tekstów.

Stosowanie przez kler potocznej łaciny również miał wpływ na przepisywane księgi. W kopiowanych dziełach pojawiały się błędy, które zmieniały sens fragmentów Biblii.

Czytanie (oraz naukę czytania) utrudniał również brak przerw pomiędzy wyrazami. Za czasów Karola Wielkiego nie stosowano tych przerw, niekiedy wprowadzano kropki na koniec zdań, jednakże nie obowiązywały one we wszystkich pismach.

Dla władcy Franków łacina była istotna – sądzono, iż miała gwarantować jedność duchowieństwa oraz uniwersalność głoszonych przez duchowieństwo nauk.

Łacina została więc uproszczona i ujednolicona!

Karol Wielki nakazał wprowadzenie jednolitego i bardziej czytelnego kształtu pisma w przepisywanych księgach – zwane było ono minuskułą karolińską.

(u góry minuskuła karolińska, poniżej minuskuła merowińska)

http://starepisma.blogspot.com/p/pismo-gotyckie.html

W ramach reformy duchowieństwa ustanowiono "egzamin" dla kleru. Karol Wielki rozesłał swoich posłańców po państwie by sprawdzili wiedzę teologiczną duchownych. Ci, którzy nie byli w stanie w stosowny sposób przeprowadzić kazania, tracili stanowisko.

Wprowadzono szkoły katedralne w stolicach diecezji. Powrócono do systemu nauczania, który obejmował siedem nauk wyzwolonych, podzielony na dwa etapy:

Trivium: gramatyka, retoryka, dialektyka (nauki humanistyczne)

Quadrivium: arytmetyka, astronomia, geometria, muzyka (nauki matematyczne)

Do edukacji dostęp mieli ludzie świeccy, nie tylko kandydaci do stanu duchownego!

Ciekawostki, czyli jak wyglądało życie ucznia w państwie Karola Wielkiego:

Dzieci musiały uczyć się psalmów w nieznanym dla nich języku na pamięć bez kompletnego zrozumienia.
Brak odstępów między wyrazami wcale nie ułatwiał nauki czytania dzieciom, które nawet nie rozumiały, co czytały.
Frankijskie dzieci nie posługiwały się na co dzień łaciną, była ona dla nich niemal tak obca, jak dla nas dzisiaj.
W szkołach uczono jedynie czytać, nie pisać. Nauka pisania była rzadkością!
Przynajmniej na matematyce nie uczono logarytmów i innych sinusów, tylko liczenia dni w kalendarzu kościelnym :)) (chociaż święta wyliczano na podstawie faz księżyca, a to już jednak było bardziej problematyczne…)

Architektura oraz sztuka w państwie Franków

W epoce karolińskiej inspirację dla budowniczych stanowiła architektura późnorzymska. Wszelkie budowle sakralne, bazyliki i kościoły budowane na planie centralnym nawiązywały do architektury wczesnochrześcijańskiej (zwłaszcza z czasów Konstantyna Wielkiego)

Rzemiosło artystyczne również rozwinęło się w sferze przedmiotów sakralnych. Powstawały relikwiarze, zdobione krzyże, kielichy.

Upiększano również księgi, oprawy inkrustowano złotem, szlachetnymi kamieniami.