POCZĄTEK DŻUMY
„Dzikie gryzonie, które
zamieszkiwały pojezierza środkowej Azji, miały przez setki lat w swojej krwi
zarazek dżumy”
Około roku 1330 prawdopodobnie
susza, bądź trzęsienie ziemi wypłoszyły gryzonie ze swojego środowiska, a
zwierzęta przenosząc się, roznosiły chorobę.
Dżuma jako pierwsze zaatakowała
Chiny, Indie, Arabię, przeszła do Północnej Afryki. Tak naprawdę w Europę uderzyła
na sam koniec.
W większych portach europejskich
słyszano zatem o jakiejś zarazie, która panoszy się na wschodzie, lecz nikt nie
przypuszczał wtedy, że choroba przedostanie się do Europy.
Od 1330 dżuma panuje w Mongolii,
1330-1350 jest w Chinach.
W 1345 r. dotarła do Europy.
W 1345r. Mongołowie oblegali
warowną genueńską faktorię w Kaffie na Krymie. Oblężenie nie powiodło się
jednak muzułmanom, gdyż ich wojsko zdziesiątkowała tajemnicza choroba.
Agresorzy zrezygnowali z napaści i postanowili się wycofać, lecz zanim
całkowicie zażegnali oblężenie, katapultami przerzucali zwłoki zarażonych na
dziwną chorobę przez mury Kaffy – stosując zwyczajną broń biologiczną.
Rozkładające się ciała zatruły
zbiorniki wody w mieście, zarażeni zostali mieszkańcy i szkodniki grasujące w
mieście. Genueńscy kupcy postanawiają uratować się przed zarazą i opuszczają
Krym, udając się z powrotem do Genui. Nieświadomi zabierają ze sobą na statku
zarówno zarażonych ludzi, jak i szczury z pchłami roznoszącymi dżumę.
Płynąc w kierunku Genui zatrzymują
się w większych portach na swoim szlaku. Jednakże gdy na statku zaczyna umierać
załoga, porty odmawiają im zadokowania.
Genueńska galera przybiła do portu
dopiero w Messynie na Sycylii. Władze miasta chciały odprawić statek, lecz było
i tak już za późno, szczury wraz z dżumą przedostały się na wyspę.
Z Messyny dżuma miała otartą drogę
do Genui, Wenecji, Sardynii, Korsyki, Cypru i Balearów. Z Wenecji i Genui
przedostała się w głąb Włoch. Potem przeszła przez Alpy i dostała się do
Francji, Niemiec, Hiszpanii, Anglii, następnie do krajów Skandynawii, na koniec
do Rusi. Zatoczyła koło do roku 1352, wracając na Krym.
W miastach takich jak Alba we
Francji czy Brema w Niemczech na dżumę umarła połowa populacji. W Paryżu dżuma
przesiadywała wyjątkowo długo. Po 1348 roku powracała średnio co cztery lata aż
do 1500 roku.
Dżuma nazywana również „epidemią
proletariacką” – znacznie wcześniej dotykała ubogich, gdyż mieli złe warunki do
życia, źle się odżywiali i byli zaniedbani.
PRZYCZYNY EPIDEMII (Z PERSPEKTYWY
CZŁOWIEKA ŚREDNIOWIECZA)
- TRUCICIELE
- ŻYDZI
- SPADAJĄCA GWIAZDA – jako zwiastun nieszczęść w Paryżu.
- UKŁAD PLANET – Uniwersytet paryski stwierdził, że dżumę wywołała koniunkcja jakichś konstelacji niebieskich oraz zaćmienie. Te dwa zjawiska miały być przyczyną zepsucia powietrza w Europie.
- KARA OD BOGA ZA GRZECHY
- PSY I KOTY ROZNOSICIELE (FLORENCJA)
- SZKODNIKI
PRZYPUSZCZALNA PRZYCZYNA EPIDEMII (Z
PERSPEKTYWY CZŁOWIEKA WSPÓŁCZESNEGO)
·
Uznaje
się, że w XIV wieku w Europie mogły grasować dwie odmiany dżumy. Pierwsza to
dżuma dymienicza – przenoszona przez pchły, żerujące na gryzoniach oraz przez
wszy ludzkie.
·
Druga
odmiana to dżuma krwotoczna – wywoływana przez wirus, a nie przez bakterie co
dodatkowo zwiększało śmiertelność zarażonych. (Podobna do wirusa AIDS)
JAK
W ŚREDNIOWIECZU WALCZONO Z DŻUMĄ?
- MODLITWY W CELU OCHRONY
- KROPIENIE OCTEM LISTÓW I MONET, KTÓRE BYŁY W CIĄGŁYM OBIEGU
- ROZPALANIE OGNISK NA ROGACH ULIC – miały przypuszczalnie odstraszać gryzonie.
- DEZYNFEKCJA ZA POMOCĄ SIARKI
- UŻYWANIE CHARAKTERYSTYCZNYCH MASEK – w „dziobach” miały wonne specyfiki, które miały chronić przed zarażeniem.
- PIGUŁKI ŚW. ROCHA
- ZIELE ŚW. JANA
- CZOSNEK – miał odstraszać pchły
- ŚRODKI WYMIOTNE
- UPUST KRWI
- SERCA ROPUCHY
- AMULETY…
- ZABIJANO PSY I KOTY WE FLORENCJI – gdyż rzekomo miały być winne dżumie. Zabijając je, mieszkańcy Florencji pozwalali prawdziwemu roznosicielowi, szczurowi, panoszyć się bez żadnych zagrożeń.
- SAMOBICZOWANIE JAKO POKUTA, BY STŁUMIĆ GNIEW BOGA
SKUTKI
DŻUMY W EUROPIE:
- PRZEŚLADOWANIE ŻYDÓW
- WIERNI ZAMAWIALI W KOŚCIOŁACH MSZE ZA BLISKICH „NA WSZELKI WYPADEK” – w obawie, że mogą w każdej chwili umrzeć.
- LUDZIE ODDAWALI SWÓJ DOBYTEK NA KOŚCIÓŁ W NADZIEI, ŻE BÓG UCHRONI ICH PRZED CHOROBĄ
- ZNACZNIE INTENSYWNIEJ PIELGRZYMOWANO DO RZYMU – Papież Klemens VI w związku z ogromną śmiertelnością mieszkańców Europy ogłosił rok 1350 Rokiem Świętym. Oznaczało to, że każdy pielgrzym, który odbył pielgrzymkę do Rzymu, miał zapewnić sobie bezpośredni wstęp do raju, bez przechodzenia przez czyściec. Zgromadzenie tak wielkiej ilości ludzi w jednym mieście w samym centrum dżumy tylko przyspieszyło jej rozprzestrzenianie…
- KLĘSKA GŁODU
- WPŁYW NA LUDZKĄ MENTALNOŚĆ – Europejczycy żyli w panice przed nawracającymi epidemiami
- WPŁYW NA KULTURĘ – dominacja makabrycznych wątków i motyw „danse macabre” (Boska kara, brutalność dżumy, równość w umieraniu)
- WYMARCIE ZNACZNEJ CZĘŚCI INTELIGENCJI – W Anglii wykształceni mówili po francusku, gdy dżuma wybiła większość nauczycieli języka francuskiego, angielski zyskał przewagę w Anglii.
- BRAK WYKSZTAŁCONYCH KANDYDATÓW NA KSIĘŻY – Kościół wyświęcał osoby niedouczone (upadek kościelnych ośrodków nauki)
- UPADEK MORALNOŚCI SPOŁECZEŃSTW
- KOŚCIÓŁ NIE BYŁ W STANIE ZATRZYMAĆ EPIDEMII, PROŚBY DO BOGA NIE SKUTKOWAŁY – KRYZYS WIARY CZŁOWIEKA ŚREDNIOWIECZNEGO.
- WPROWADZENIE KONTROLI SANITARNEJ – Władze weneckie po ustąpieniu zarazy zadbały o sprzątnięcie ulic miasta. Król Francji, Jan II Dobry, wydał podobny rozkaz w Paryżu, do którego epidemie co i rusz wracały. Średniowieczne ulice będące ściekami wreszcie zaczęto czyścić.
- WYMARŁA 1/3 EUROPY – około 24 mln ludzi (na 75 mln mieszkańców)
- NAWRACAJĄCA DŻUMA SPRAWIŁA, ŻE DO 1430 r. EUROPĘ ZAMIESZKIWAŁO JEDYNIE 20-40 MLN LUDZI!
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz